Donatı çeliğinin dış yüzeyinden beton yüzeyine kadar olan en kısa mesafe. Yetersizse donatı paslanır, beton dökülür.
Pas payı; betonarme yapılarda donatı çeliğinin dış yüzeyinden beton yüzeyine kadar olması gereken en kısa mesafedir. Bu mesafe, donatının korozyona uğramasını önler, betonla iyi kenetlenme sağlar ve yapının taşıma gücünü ve ömrünü artırır.
Pas payı ne sağlar?
- Korozyon koruması: Donatı çeliğini nem, su, hava ve kimyasal maddelerden koruyarak paslanmasını engeller.
- Yapı güvenliği: Donatının betonla birlikte çalışmasını sağlayarak taşıma gücünü ve bütünlüğü korur.
- Dayanıklılık: Betonun çatlama, dökülme ve ayrışmaya karşı direncini artırır.
- Yönetmelik uygunluğu: Deprem yönetmeliği pas payı değerlerinin minimumda olmasını şart koşar.
Pas payı nasıl çalışır?
Pas payı, donatıyı dış ortamdan ayıran koruyucu bir beton tabakası oluşturur. Bu tabaka su, hava ve zararlı maddelerin donatıya ulaşmasını geciktirir. Betonun alkali yapısı, çeliğin yüzeyinde pasif bir koruma filmi oluşturur; bu film ancak beton yeterince kalınsa korunur.
TS 500’e göre minimum değerler
- Temel (toprakla temas eden): 7,5 cm
- Perde ve istinat duvarı (toprakla temas eden): 5,0 cm
- Kolon, kiriş, perde (iç ortam): 3,0 cm
- Döşeme, kiriş (iç ortam): 2,0 cm
- Dış ortam (yağmur, nem etkisine açık): 3,0 – 4,0 cm
- Deniz suyu etkisindeki yapılar: 5,0 cm ve üzeri
Yetersiz pas payının sonuçları
- Korozyon: Donatı paslanır, kesiti azalır, taşıma gücü düşer.
- Beton dökülmesi: Paslanan donatı hacim büyütür, betonu çatlatır ve dökülmelere neden olur.
- Güvenliğin azalması: Taşıyıcı elemanlar zayıflar; deprem ve yük etkilerine karşı risk oluşur.
- Ömrün kısalması: Yapı, beklenen hizmet ömrüne ulaşamadan hasar görür.
Nasıl kontrol edilir?
- Kalıp kurulumu sırasında plastik veya beton takoz kullanılır.
- Donatı bağlandıktan sonra pas payı gözle ve mastarla kontrol edilir.
- Şantiye sahasında pas payı mastarı veya kumpas ile ölçüm yapılır.
- Dökümden önce ve sonra düzenli kontroller gerçekleştirilir.
Etiketlerbetonarmedonatıkorozyon
